Co łatwo, a co najtrudniej zautomatyzować w serowni?

spomlek (sm)

• Technologie odzysku wody są bardzo drogie w procesie przetwarzania pozostałości po mleku
• AI będzie coraz lepiej wspierać pracę serowarów z uwagi na wymogi specyficznego nadzoru
• Mleczarstwo w Polsce jest nie tylko porównywalne z najlepszymi zakładami w Niemczech i Holandii, a w wielu obszarach technologicznie bardziej zaawansowane

Razem z Damianem Kożuchem, dyrektorem Oddziału Chojnice Spomlek (SM) rozmawialiśmy o optymalizacji gospodarki wodnościekowej, robotyzacji i o tym, czy mamy dystans technologiczny do nadrobienia względem mleczarni holenderskich i niemieckich. Ile jeszcze zostało do granicy możliwości przetwarzania pozostałości po mleku?

– Wciąż jest wiele do zrobienia w tym zakresie m.in. dlatego, że technologie odzysku wody są bardzo drogie. Modernizujemy jednak stacje CIP, by jak najdłużej wykorzystywać kwas i sodę w obiegu zamkniętym. Analizujemy i kalkulujemy, które inwestycje są dla nas najbardziej opłacalne.

Jak Spomlek (SM) modernizuje produkcję i czy odczuwa wahania cen paliw?

© spomlek (sm)

• Nowoczesne stacje mycia CIP w mleczarni Spomlek (SM) zużywają mniej preparatów higienizacyjnych, co wpisuje się w ograniczanie śladu węglowego i ESG
• Niedawna wojna i obecne napięcia w Zatoce Perskiej spowodowały zwyżkę cen paliw, co dotknęło koszt zbiórki mleka od rolników oraz logistykę między poszczególnymi zakładami grupy
• Gaz i energia są w Spomleku zakontraktowane, obawy dotyczą bardziej dostępności gazu niż ceny

Razem z Damianem Kożuchem, dyrektorem Oddziału Chojnice Spomlek (SM) rozmawialiśmy o efektywności energetycznej o wzroście cen czynników energetycznych związanych z konfliktem w Zatoce Perskiej oraz cyberbezpieczeństwie.

– Nasze inwestycje w Spomleku w tamtym roku liczone są w milionach złotych. Większość z tych środków została wydana na linię do napojów i nowy magazyn, ale też nowoczesne stacje mycia CIP, które zużywają mniej preparatów higienizacyjnych, co wpisuje się w ograniczanie śladu węglowego i ESG. Systemy CIP są zaprojektowane tak, aby kwas oraz soda mogły być wykorzystywane w obiegu jak najdłużej, aż do momentu, w którym całkowicie stracą swoje właściwości, co minimalizuje częstotliwość ich wymiany. Postawiliśmy na odzysk ciepła z amoniaku i sprężarek oraz zwiększenie mocy instalacji fotowoltaicznych z 50 kW do 300 kW w Młynarach i Chojnicach.

Krasnystaw (OSM) wydał na inwestycje 24,6 mln zł

© forum mleczarskie

• Wśród inwestycji w mleczarni Krasnystaw (OSM) wyróżniają się zakup i montaż linii do nalewania i pakowania oraz zakup maszyny do wydmuchu opakowań
• Mleczarnia Krasnystaw (OSM zwiększyła skup mleka i płaciła w 2025 r. o 13 groszy więcej za litr od średniej ogólnopolskiej
• Sytuacja rynkowa zmusiła zarząd do zwiększenia produkcji wyrobów marek własnych sieci handlowych

– Za 12 miesięcy 2025 roku skupiliśmy 112 874 tysiące litrów mleka. Dynamika skupu wyniosła 103,4%, a skupiono więcej o 3 745 tysięcy litrów mleka – powiedział Tadeusz Badach, prezes zarządu mleczarni Krasnystaw (OSM). – W 2025 roku skupowaliśmy średnio 310 tysięcy litrów mleka dziennie. Notujemy ciągły spadek ilości dostawców mleka i tak w 2025 roku ubyły nam 53 gospodarstwa, w tym tym 25 gospodarstw małych dostarczających mleko do punktów skupu mleka oraz 28 gospodarstw tzw. zbiornikowych, przy czym w tym przypadku likwidacja produkcji ma miejsce nie z przyczyn ekonomicznych, a są to najczęściej zdarzenia losowe lub brak następcy, co uniemożliwia dalsze kontynuowanie produkcji – powiedział Tadeusz Badach, prezes zarządu mleczarni Krasnystaw (OSM).

Redukcja cukru i czysta etykieta to kluczowe trendy konsumenckie

© zentis polska

• Wzrost dostępności wiedzy oraz oczekiwania konsumentów budują atrakcyjność żywności funkcjonalnej
• Owoce będące składnikiem receptur wsadów naturalnie zawierają cukry (głównie fruktozę), więc definiowanie preparatów finalnych jako w ogóle niezawierających cukrów jest błędne
• Preparaty stosowane w mleczarstwie nie zawierają dodatku cukrów (sacharozy i innych) i dlatego wpisują się w cele i zakres zaleceń zdrowego odżywiania

Zapytaliśmy Jarosława Nesterowicza o nowoczesne podejście konsumentów do zakupów nabiału: ograniczanie spożycia produktów z dodatkiem cukru oraz preferowanie wyrobów z czystą etykietą. Jakie są najczęstsze wyzwania technologiczne, biorąc pod uwagę potrzebę zachowania stabilności mikrobiologicznej i pożądanej tekstury? Dla jakich typów produktów najłatwiej jest wdrożyć takie rozwiązania, a w jakich kategoriach – najtrudniej?

– Trendy redukcji cukru i/lub bez dodatku cukru są na stałe wpisane w portfolio produktowe firmy Zentis Polska – powiedział Forum Mleczarskiemu Jarosław Nesterowicz. – Kolejny ważny i realizowany trend to preparaty z tzw. czystą etykietą (najczęściej postrzegany jako redukcja składników z kodem E), czyli ograniczanie składu preparatów o składniki z grupy regulatorów kwasowości (np. kwas cytrynowy, cytrynian sodu), stabilizatorów (skrobia, pektyny, guma guar i inne) czy składników stabilizujących barwę.

OMP w trendzie wzrostowym

© forum mleczarskie

Najważniejsze informacje z rynku unijnego według statystyk Komisji Europejskiej

• ceny masła w UE: 398 euro/100 kg, -3,4% w ciągu ostatnich 4 tygodni
• ceny odtłuszczonego mleka w proszku w UE: 278 euro/100 kg, +5,7% w ciągu ostatnich 4 tygodni
• ceny odtłuszczonego mleka w proszku w UE: 331 euro/100 kg, -1,8% w ciągu ostatnich 4 tygodni
• ceny cheddara w UE: 314 euro/100 kg, -0,6% w ciągu ostatnich 4 tygodni
• ceny mleka spot wzrosły, obecnie wynoszą 31,0 c/kg (10.05.2026).

W produkcji serów najważniejsza jest stabilność parametrów

© spomlek (sm)

• W produkcji serów kluczowa jest pełna optymalizacja parametrów, takich jak temperatura zaszczepiania mleka
• Dążenie do maksymalnego uzysku jest nierozerwalnie związane z jakością

Razem z Damianem Kożuchem, dyrektorem Oddziału Chojnice Spomlek (SM) zagłębiliśmy się w szczegóły produkcji serów, ale zaczęliśmy od kwestii wzrost skupu w 2025 r. oraz przetwórstwa mleka. – Liczymy dynamikę na dwa sposoby. Pierwszy pokazuje całościowy skup – i tutaj wzrost wyniósł niespełna 10%. Natomiast liczymy też dynamikę u naszych stałych dostawców. Przez dwa ostatnie lata płaciliśmy też dodatkowo za przyrost dostaw w każdym kwartale. Ten program dobrze się rozwinął, a dostawcy walczyli o proponowane środki. Dzięki temu nie potrzebowaliśmy zbyt wielu nowych dostawców, bo w ten sposób pokrywaliśmy odejścia i likwidacje gospodarstw mlecznych.

Michał Dąbrowski, prezes Skierniewice (OSM) o nowym brandingu

© skierniewice (osm)

• Pomimo rynkowego załamania trwającego od sierpnia 2025 r., zarząd utrzymał nadrzędne cele strategiczne korygując jedynie metody ich osiągnięcia
• Decyzja o usunięciu skrótu „OSM” z logotypu odzwierciedla transformację z lokalnej spółdzielni w znaczącego dostawcę komponentów mlecznych (mleko i serwatka w proszku) na rynki pozaeuropejskie.
• Dzięki współpracy z firmą GEA, zakład planuje zwiększenie mocy przerobowych do 400 ton sera mozzarella miesięcznie, co znacząco wzmocni pozycję firmy

Forum Mleczarskie rozmawiało z Michałem Dąbrowskim, prezesem zarządu mleczarni Skierniewice (OSM), a pełna relacja w Forum Mleczarskie Handel 3/26. Mamy pierwszy poważny kryzys na rynkach mleczarskich od czasu, kiedy w kwietniu 2025 r. objął Pan stanowisko prezesa zarządu mleczarni Skierniewice (OSM). Jak ocenia Pan ten okres i jak przeszła go spółdzielnia?

OMP dalej drożeje

© forum mleczarskie

Najważniejsze wydarzenia z rynku „commodities” według statystyk Komisji Europejskiej:

• ceny masła w UE: 403 euro /100 kg, -4,3% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny OMP w UE: 267 euro /100 kg, +2,5% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny PMP w UE: 334 euro /100 kg, -1,2% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny cheddara w UE: 317 euro /100 kg, +1% w ciągu ostatnich 4 tygodni.

Czy Ukraina stanie się nowym zagłębiem produkcji i przetwórstwa mleka?

© forum mleczarskie

• Mleczarstwo ukraińskie może stać się dla polskiej branży mleczarskiej poważnym konkurentem o charakterze strategicznym
• Ukraina dysponuje przewagą kosztową i surowcową (pasze), ale potrzebuje dekady na nadrobienie przepaści dzielącej ją od polskich topowych mleczarni
• Ukraina przepracowuje obszar dostosowania do standardów unijnych i dysponuje bardzo sprawnym oraz skutecznym aparatem lobbingowym

W dniu 5 maja 2026 r. w Warszawie odbyło się spotkanie pięciu polskich organizacji mleczarskich oraz przedstawicielki Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi podczas którego omówiono bieżące problemy branży mleczarskiej oraz przedstawiono dalsze kierunki planowanego rozwoju. Na spotkaniu obecni byli Małgorzata Gromadzka sekretarz stanu Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agnieszka Maliszewska prezes zarządu Polskiej Izby Mleka, Dorota Grabarczyk analityk rynku mleka z Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, Marcin Hydzik prezes zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka, prof. dr hab. Andrzej Babuchowski wiceprezes zarządu Krajowego Stowarzyszenia Mleczarzy oraz Marek Kapica prezes zarządu Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich.

Prezes Andrzej Minarczuk o automatyzacji i funduszach UE

© kosów lacki (osm)

• Automatyzacja procesów, szczególnie w obszarze konfekcjonowania i pakowania, jest kluczowym narzędziem do obniżania jednostkowych kosztów produkcji
• Kosów Lacki (OSM) generuje roczne przychody na poziomie ok. 200 mln PLN przy przerobie 62 mln litrów mleka, co pozycjonuje zakład jako silny podmiot średniej wielkości w sektorze przetwórstwa mleka
• Strategia rozwoju mleczarni zakłada maksymalne wykorzystanie funduszy unijnych. Bez wsparcia zewnętrznego realizacja kluczowych inwestycji modernizacyjnych byłaby niemożliwa

Jubileusz 100-lecia mleczarni Kosów Lacki (OSM) jest dla Forum Mleczarskiego okazją do rozmowy z Andrzejem Minarczukiem, prezesem zarządu mleczarni. Jaką rolę w rozwijającym się zakładzie, takim jak Kosów Lacki, mogą odgrywać automatyzacja procesów (szczególnie w zakresie konfekcjonowania i pakowania serów) i robotyzacja? Czy te aspekty są obiektem analiz zarządu?

Sierpc (OSM) rozkręca inwestycje: 40 mln zł w 2025 r. i 90 mln zł w 2026

© forum mleczarskie

• Nadrzędnym celem pozostaje zapewnienie stałego rozwoju spółdzielni – zadeklarował Grzegorz Gańko, prezes zarządu mleczarni Sierpc (OSM)
• Największym elementem inwestycji jest budowa budynku produkcyjno- magazynowego, ale istotny był również zakup linii do konfekcjonowania serów
• Mleczarnia inwestuje również w cyberbezpieczeństwo wymagane dyrektywą NIS2

– Dla Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Sierpcu 2025 r. był rokiem decyzji inwestycyjnych związanych z rozbudową zakładu i rozważnej pracy analityczno- decyzyjnej. Przez wszystkie zawirowania koniunktury Spółdzielnia przeszła w sposób bezpieczny utrzymując swoją pozycję rynkową i kończąc rok z zyskiem – skomentował wyniki ubiegłego roku Grzegorz Gańko, prezes zarządu mleczarni Sierpc (OSM).

Krasnystaw (OSM) zwiększył sprzedaż kefiru

© forum mleczarskie

• W 2025 r. spółdzielnia Krasnystaw (OSM) sprzedała o 36% więcej kefiru
• Dodatnią dynamikę odnotowano także w grupie serków wiejskich, śmietan i maślanek
• Zarząd uznał miniony rok za udany dla rozwijania sprzedaży produktów spółdzielni

– Analizując działalność handlową Spółdzielni, rok 2025 można ocenić jako rok udany – powiedział Tadeusz Badach, prezes zarządu mleczarni Krasnystaw (OSM). – Pomimo trudnych warunków rynkowych, w tym drapieżnej konkurencji, kurczącego się rynku tradycyjnego, presji od strony dużych sieci handlowych na obniżanie cen czy zwiększających się dynamicznie udziałów artykułów marek własnych dyskontów, stanowiących największe zagrożenie dla naszych produktów, należy uznać za sukces, że zwiększamy poziom sprzedaży w porównaniu do poprzednich lat.

Międzybórz (OSM): Czekamy na wzmocnienie pozycji mleczarstwa w łańcuchu dostaw

© forum mleczarskie

• Barbara Szczerba, prezes zarządu mleczarni Międzybórz (OSM) wskazała na nierówność sił negocjacyjnych w łańcuchu dostaw nabiału
• Prezes mleczarni postuluje, aby zakazać sprzedaży mleka poniżej kosztów produkcji
• Mleczarnia Mędzybórz (OSM) inwestuje ze środków z KPO (złożono 11 wniosków)

Jak dowiaduje się Forum Mleczarskie w spółdzielni Międzybórz (OSM) w 2025 r. na inwestycje i remonty przeznaczono łącznie 1,26 mln zł. Obecnie w trakcie realizacji jest 11 wniosków o fundusze unijne na kwotę ponad 2 mln zł. W ramach KPO przeznaczono ponad 2 mln zł na fotowoltaikę (obecnie moc 280 kW, w ostatnim wniosku jest instalacja o mocy 50 kW). 

Nowe statystyki UE wskazują zwyżkę cen proszków

© forum mleczarskie

Najważniejsze informacje z rynku „commodities” w UE według statystyk Komisji Europejskiej:

• ceny masła w UE: 409 euro/100 kg, -4,5% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny OMP w UE: 267 euro/100 kg, +3,5% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny PMP w UE: 337 euro/100 kg, -0,4% w ciągu ostatnich 4 tygodni;
• ceny cheddara w UE: 314 euro/100 kg, -1,1% w ciągu ostatnich 4 tygodni.

Przetwórstwo mleka w Polsce jest w światowej awangardzie

© kosów lacki (osm)

Jubileusz 100-lecia mleczarni Kosów Lacki (OSM) jest dla Forum Mleczarskiego okazją do rozmowy z Andrzejem Minarczukiem, prezesem zarządu mleczarni. Bez wątpienia obecny jubileusz przypada w okresie trudnym dla koniunktury w mleczarstwie. Jednocześnie ceny części „commodities”, takich jak OMP i PMP, notują pierwsze od lat wzrosty, a segment produktów wysokobiałkowych rozwija się w wielu krajach na świecie. Jak Pan ocenia obecną fazę koniunktury?

– Dla mnie nie ma najmniejszych wątpliwości, że polskie mleczarstwo wytrzyma ten kryzys. Pewnie ze stratami, ale wytrzyma. Opieramy się na gospodarstwach rodzinnych, przetwórstwo mleka to w niektórych spółdzielniach absolutna światowa awangarda. Świadomość rolników i przetwórców co do korzystania ze środków unijnych na unowocześnianie produkcji i przetwórstwa jest wysoka, więc musimy dać radę. Oczywiście obecne zawirowania na światowym rynku powodują dużą niepewność, ceny produktów (szczególnie na przełomie roku) były skandalicznie niskie.

Ceny mleka w skupie nadal idą w dół

© forum mleczarskie

Ceny skupu mleka w marcu 2026 r.

Według Głównego Urzędu Statystycznego cena skupu mleka w marcu 2026 r. wyniosła 183,23 zł /1 hl i była niższa o 19,6% niż w marcu 2025 r. Cena skupu mleka w odniesieniu do lutego 2026 r. była o 1,7% niższa. Najwyższe ceny w marcu 2026 r. płacono w województwach: podlaskim 198,67 zł/1 hl, lubelskim 186,80 zł/1 hl i podkarpackim 185,65 zł/1 hl.

Najniższe ceny w marcu 2026 r. odnotowano w województwach: łódzkim 169,91 zł/1 hl, pomorskim 171,58 zł/1 hl, świętokrzyskim 173,27 zł/1 hl.

Białoruś myśli o produkcji laktoferyny w Słucku

• Białoruś wytwarza 9,2 mln ton mleka rocznie, ale pracuje nad osiągnięcie, poziomu 10,5 mln ton do 2030 r.
• Kraj rozwija eksport, który obecnie wynosi 8 mld USD w segmencie żywności
• Białorusini przygotowują się do rozpoczęcia produkcji laktoferyny

Jak podano w programie „Ekonomiczna środa” stacji TV Belarus 1 opublikowanym w dniu 23 kwietnia w serwisie YT, kraj produkuje obecnie ok. 9,2 mln ton mleka rocznie, z planem osiągnięcia 10,5 mln ton do 2030 r. Średnie spożycie na mieszkańca to 247 kg, podczas gdy produkcja wynosi ponad 1000 kg na osobę. Dzięki temu 70% mleka trafia na eksport.

Michowianka (SM) wypuszcza na rynek sery w plastrach

© forum mleczarskie

• Mleczarnia Michowianka (SM) dokonała w 2025 r.  znaczących inwestycji w wysokości 3,68 mln zł wobec 0,43 mln zł w 2024 r.
• Przedmiotem inwestycji były m.in. linie do plastrowania i pakowania serów, maszyna pakująca do kostek sera oraz linia ważąco-etykietującą do sera
• Inwestycje posłużyły m.in. do wypuszczenia na rynek serów plasterkowanych

Mleczarnia Michowianka (SM) zwiększyła w 2025 r. skup mleka o 471 612 litrów (101,5%) do 31,645 mln litrów. Spółdzielnia płaciła za mleko średnio 2,27 zł/l. Głównymi produktami mleczarni były sery żółte i twarogi, które stanowiły prawie 90% wartości sprzedaży. Mniejszymi grupami produktowymi w asortymencie były: masło (6,26% wartości sprzedaży i śmietana (3,91%).

Mleczarnia Siedlce (OSM) wydatkowała 3,86 mln zł na inwestycje

© siedlce (osm)

• Mleczarnia Siedlce (OSM) zwiekszyła produkcję i weszła na rynek słowacki, chorwacki, w planach jest wejście na rynek Serbii
• Produkty dostępne będą na tych rynkach w kategorii jogurtu greckiego pod markami własnymi detalistów
• Trwają prace nad rozszerzeniem współpracy z siecią Biedronka i Lidl

Jak podała mleczarnia Siedlce (OSM) zakład przyjął w 2025 r. do przerobu 56,15 mln litrów z własnego terenu. Całość mleka przeznaczonego na produkcję wyrobów pod marką OSM Siedlce i na produkcję usługową wyniosła natomiast 86,99 mln litrów i była większa o 6,09 mln litrów niż w 2024 r. Spółdzielnia uzyskała przychody na poziomie 262,58 mln zł (wzrost o 4%).  Jak dowiedziało się Forum Mleczarskie, mleczarnia zwiększyła dostawy jogurtu greckiego pod markę Fruvita, a jej produkty stały się przez to dostępne na Słowacji. Jogurt grecki wytwarzany przez Siedlce (OSM) pojawił się także w sieci sklepów Lidl w Chorwacji i jak podaje mleczarnia, już niedługo pojawi się w sklepach tej sieci na terenie Serbii.

Bieluch (SM) rozwija sprzedaż w kanale nowoczesnym

© forum mleczarskie

• Bieluch (SM) zwiększył w 2025 r. sprzedaż śmietan, serków i twarogów
• Mleczarnia z Chełma zwiększyła skup mleka o 2,4%
• Własne mleko to 63%, a mleko dokupione to 37% przerobionego surowca

Jak dowiedziało się Forum Mleczarskie mleczarnia Bieluch (SM) w 2025 r. skupiła 28,9 mln litrów mleka co oznacza dynamikę 102,4% względem 2024 r. Zakład w Chełmie przerobił 45,44 mln litrów mleka tj. o 6,96% więcej niż w 2024 r., z tego skup własny 28,920 mln litrów stanowił 63,6%, pozostałą ilość dokupiono, aby lepiej wykorzystać zdolności produkcyjne. Spółdzielnia usługowo przerabia surowiec na WPC, OMP oraz masło.